Матэрыялы па гісторыі картаграфіі
Гравюра «Vera Designatio Urbis in Littavia Grodnæ»: новыя акцэнты. Частка ІІ У другой частцы артыкула разглядаюцца адметнасці захаваных асобнікаў гравюры, якія даюць магчымасць казаць пра некалькі тыражоў выдання. А таксама: першыя ўзгадкі і ўвядзенне ў навуковы зварот, пачатак даследавання і лёсы рарытэтных асобнікаў, багатая сімволіка і прыхаваныя коды. Гравюра «Vera Designatio Urbis in Littavia Grodnæ»: новыя акцэнты. Частка І
Артыкул прысвечаны ўнікальнай вялікафарматнай гравюры 16 стагоддзя з панарамай горада Гродна. Разглядаюцца мастацкія асаблівасці выявы, геральдыка медзярыта, лёс вядомых асобнікаў, новыя звесткі аб абставінах узнікнення гэтага выключнага для ўсёй Усходняй Еўропы помніка графічнага мастацтва.
Віктар Астроўскі, "The ancient names and early cartography of Byelorussia" Віктар Астроўскі – эміграцыйны дзяяч, гісторык і калекцыянер. Аўтар аднаго з першых выданняў у якім прадмет даследавання абапіраецца пераважна на картаграфічныя крыніцы – "The ancient names and early cartography of Byelorussia...".Таксама ў артыкуле пададзены пераклад пачатковага фрагменту кнігі. Карта і мапа. Як правільна? Мы прааналізавалі слоўнікі, энцыклапедыі, выданні па тэме гісторыі картаграфіі, каб разабрацца, які варыянт больш уласцівы беларускай мове. На практыцы пашыраны два словы: карта і мапа. Але так было не заўжды. Пачнем размотваць клубок ад сучаснасці. Карта Беларускай Народнай Рэспублікі 1919 года Мітрафана Доўнар-Запольскага
Блізіцца 100-годдзе абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі. Абавязковай для існавання любой незалежнай краіны з'яўляецца дакладна акрэсленая тэрыторыя, то бок афіцыйная карта з дзяржаўнымі межамі. "Карта Беларускай Народнай Рэспублікі" была складзена і выдадзена ў вельмі сціслыя тэрміны ў надзвычайных умовах; і хоць работа па дэмаркацыі з суседнімі краінамі не была скончана, карта дэкларавала дзяржаўніцкія памкненні беларусаў у сваіх этнічных межах і паўплывала на далейшае фарміраванне тэрытарыяльнага складу. 120 год з дня нараджэння Эмерыка Гутэн-Чапскага Эмерык Гутэн-Чапскі малодшы – дыпламат, грамадскі дзяяч, а таксама вядомы калекцыянер, нарадзіўся 21 жніўня 1897 года ў Станькава пад Менскам. Сёлета спаўняецца 120 год з яго нараджэння.На падставе яго буйной картаграфічнай калекцыі быў падрыхтаваны аўтарытэтны "Katalog dawnych map Rzeczpospolitej..." з грунтоўным апісаннем і багатай колькасцю рэпрадукцый. Тэрыторыя сучаснай Беларусі на карце Ідрысі (1154 г.)
Карта свету арабскага географа Ал-Ідрысі вядомая пад назвай Charta альбо Tabula Rogeriana была скончана ў 1154 годзе і наступныя тры стагоддзі заставалася найбольш дакладнай картай свету. Карта суправаджалася апісаннем кожнай з сямідзесяці секцый, на якія падзелена карта. Да нашага часу праца дайшла ў дзесяці рукапісах 14–16 стагоддзяў, восем з іх утрымліваюць карты.Атлас Кленке (Klencke Atlas). Апошняе выданне карты ВКЛ 1613 года Вільяма Блаў Атлас Кленке (Klencke Atlas) – унікальны і ўжо добра вядомы геаграфічны атлас 17 стагоддзя. З пачатку 2000-х гадоў атлас шырока экспануецца; доўгі час і па 2012 год атлас лічыўся самым вялікім у свеце. У 2017 годзе быў алічбаваны і выкладзены ў адкрыты доступ, а сацыяльныя сеткі актыўна распаўсюджвалі відэа алічбоўкі "самай вялікай кнігі ў свеце". У атласе 41 карта, сярод якіх ёсць карта Вялікага Княства Літоўскага 1613 года, і гэта, верагодна, апошні асобнік "радзівілаўкі" Блаў.Беларусь на Эбсторфскай карце ХІІІ ст. Эбсторфская карта – выдатны помнік сярэднявечнай картаграфіі. Пасля карты арабскага картографа Ідрысі (1154 г.) – наступная з вядомых еўрапейскіх карт, на якой, хоць і са значнымі скажэннямі, адлюстраваная не нейкая абсалютна фантастычная краіна, а рэальная тэрыторыя, якая цяпер уваходзіць у склад Беларусі.
Себасцьян Мюнстар. Сярэднявечная энцыклапедыя Сусвету
Себасцьян Мюнстар – нямецкі гуманіст-касмограф, як і большасць тагачасных вучоных, меў шырокія веды і цікавасці. Яго ўнёсак у развіццё картаграфічнай справы цяжка пераацаніць. Узнікае пытанне: як чалавек, фактычна, пражываючы ў адным месцы, мог складаць новыя карты ўсяго Сусвету? І які вобраз аб беларускіх абшарах мог скласціся ў еўрапейскіх мысляроў позняга сярэднявечча?
|